Monday, April 6, 2009

Problema Foos MTCI nian

. Foos MTCI tonelada 40 lakon iha Armajén sé maka responsabiliza?
-
.Governu sei hala'o investigasaun duni ka lae? husik de'it ona?
-
.Primeiru Ministru haruka taka tiha lai Armajén maibé lahatene tansá maka sira loke fali iha Sesta (3/4/'09) liu-ba ? Sira lata'uk ka la respeitu ba desizaun PM nian?
-
.Oras ne’e Ministériu kompetente iha planu atu tau ai-moruk ida hanesan Formálin ba Foos MTCI hodi prolonga foos nia prazu. Ai-moruk ne'e sei fo Benefisiáriu di’ak ba konsumnidór sira ka lae?

Espírito Dezenvolvimentu ida ne’ebe Pozitivu no Klaru

Dezenvolvimentu bele la’o maibé sei hasoru hela Obstákulu boot ida iha leten tun mai kraik tanba bainhira ita haree hosi parte Saláriu Ministru sira nian ne’ebé aas no Saláriu Deputadu AMP ne’ebé mós aas tebetebes, Sasán iha Loja no Merkadu folin sa’e ba bebeik, Funsionáriu ki’ik sira de'it sosa sasán labele ona… satán povu simples sira? Tuir ha’u nia haree Dezenvolvimentu sei lala’o di’ak tuir ita nia hakarak tanba Balansu iha leten laiha no Governu laiha espírito dezenvolvimentu ida ne’ebe pozitivu no klaru.

Thursday, April 2, 2009

Adeus Konflitu, Benvindu Dezenvolvimentu

Agora iha liafuan foun ida dehan “Adeus Konflitu, Benvindu Dezenvolvimentu”. Ita hotu espera katak liafuan ne’e bele hamosu duni rezultadu foun iha rai laran. Uluk, tinan 2005 CAVR lansa nia Relatóriu Finál ho títulu “Hapara Violénsia”, maibé liu deit tinan ida iha tinan 2006 ita nia Lideransa sira “hakat liu tiha/ viola tiha” liafuan “Hapara Violénsia” hodi nakfilak fali ba “Hatutan Violensia” to’o iha loron 11 Fevreiru 2008 violénsia nia been atu midar ka moruk ita bele sente hotu ona hahú hosi povu ki’ik to’o ulun boot nasaun nian, ho lian Indonézia karik dehan “manis pahitnya dirasakan bersama semua kalangan, dari wong cilik hingga kepala negara”. Iha momentu nebá tekitekir ha’u na’in husu ba ha’u nia-an “ida ne’e maka naran Tsunami karik?”, tanba tarutu nakfera iha Aréia Branca ba para to’o Balibar. Entaun, ohin ho lia fuan Benvindu Dezenvolvimentu, ita espera katak Dezenvolvimentu bele habelar haluan tebes iha rai laran atu nune'e povu tomak bele koko ninia midar hahú hosi sidade ba to’o área rurál sira.

Monday, March 30, 2009

Naroman Seidauk Lakan Loos (Espresaun Poétika XXIX)

Ema boot, boot ba bebeik
Ema kiak, kiak ba bebeik
Ema bokur, bokur ba bebeik
Ema kra'es, kra'es ba bebeik

Liafuan 'HADOMI POVU' lia naran ida
Nu’u knananuk hodi hametin povu neon
Nu’u bringkus hodi hafutar povu tilun
Bainhira sai boot, sira di’ak ba bebeik
Povu ki’ik nu'u ki'ik terus ba nafatin

Ko’alia hadomi povu, liafuan loos
Promete tulun povu liafuan loos
Hadomi mak hadomi
Tulun mak tulun
Hein maka hein
Realidade la mosu
Padese ba nafatin
Naroman nunka tun.
--- o0o ---

[edit fali iha 27/12/25]

Friday, March 27, 2009

Pajero Metan PN nian la uza Xapa

Hori Tersa-feira lokraik (24 Marsu ’09) ha’u fila hosi Manatuto mai to’o iha Fatumeta-Behau nian, ha’u haree Pajero Metan Deputadu nian ida tuir no ultra passa ha’u maibé ha’u labele identifika tanba laiha Xapa Matríkula/ númiru Plat nian Pajero na’in hasai tiha. Ha’u lahatene tansá maka Xapa Pajero nian tenki hasai tiha, polísia sira laharee hetan? Ida fali, tansá maka Deputadu ida ne’e ta’uk atu hatudu nia identidade, nia moe ba povu ? nia ta’uk povu? Nia sente pekádu? Tansá? Dalaruma nia sente moe no ta'uk tanba nia uza fali kareta deputadu hodi ba pasiar.... nune’é ka???

Karik Komisaun Omenajen laiha Kbiit

To’o ona tempu atu deskonfia Komisaun Omenajen
To’o ona tempu atu lalika hametin demais neon
To’o ona tempu Komisaun atu presta responsabilidade
To’o ona tempu atu investiga atu inkéritu nia
.
Tansá medalla bele semo ba EG nia liman...?
Oinsá Governu no Komisaun nia responsabilidade...?
Tansá sei nonók hela nune’e...?
Oinsá luta na’in sira nia sentimentu...?
Karik... Komisaun laiha kbiit.

Thursday, March 26, 2009

Ha'u sei mehi tan (Espresaun Poétika XXVIII)

Ha’u-nia mehi ba dahuluk laiha folin
Mehi ba daruak nafatin folin laek
Mehi tan ba datoluk hanesan nafatin
Ha’u labaruk…
Ha’u hakarak mehi nafatin.

Friday, March 20, 2009

Hakmatek hanesan laloran tasi (Espresaun Poétika XXVII)

Anin maussss...)))))))))))))))))))))
Malirin hakmatek kalma nonók…
Ida-idak la’o ninian
Laiha tan dere besi,
Laiha tan sunu pinéu,
Laiha tan haklalak,
Laiha tan duni malu
Problema laiha... malirin... nonók loos
Ne’e maka naran situasaun kontroladu?
Ne’e maka naran dame?
Dame iha ibun dame to’o fuan
Haku’ak malu perdua malu
Hori ohin ba oin
Hori wain ba wain
Latenik tan
Latenik tan!

Wednesday, March 18, 2009

Lia-na’in no Bali-na'in (Espresaun Poétika XXVI)

Ha’u rona, hakru'uk, tabele tuir Ita-Boot
Ita-Boot nu'udar lia-na’in no bali-na’in
Ha’u laran metin hodi kesi esperansa

Ita-Boot sei kasu todan povu nian
Ita-boot sei tane padese emar nian
Ibun-na’in la’ós ema Ibun-beek,
Lia-na’in la’ós ema Lia-teen,
Tenten tenten hodi tenten...!
~::~

Friday, March 6, 2009

Uma ema Timur nian (Espresaun Poétika XXV)

Uma Lisan Uma Fukun 
ema Timur nian

Kakuluk natais, du’ut ka tali-tahan
Didin piku, au-betun ka fafulu
Rin as okos mamuk hela iha leten
Kohemama oan ida tara uma sikun
Fatin surik antigu beiala nian
Ne’e maka uma lisan 
uma lulik ema Timur nian.
.
Uma rai, uma badak uma hodi hela
Kakuluk natais, du’ut ka tali-tahan
Didin piku, au-betun ka fafulu
Rin badak no didin kuartu ba kuartu
Oratóriu oan ida sala vizita
Ne’e maka uma rai 
hela fatin ema Timur nian.

Thursday, March 5, 2009

Medalla Kondekorasaun iha duni folin?

Medalla Kondekorasaun iha duni folin?
.
Medalla Kondekorasaun iha duni folin (valór)? tanba entrega ba Eis Kombatentes da Libertasaun entrega mós ba eis Traidores Anti Libertasaun, entrega ba Eis Vítima Sira entrega mós ba Eis Suspeitu Sira, Komisaun kaer kois medalla namdoras tama liu Lafaek nia ibun. Tuir mai iha pergunta boot ida, se loos maka ba entrega medalla ne ba EG? Governu maka fo ka ema deskoñesu seluk ruma? Tuir ha’u nia koiñesimentu katak Komisaun seidauk lori Medalla ne’e ba fahe iha rai-li’ur (estranjeiru) maibé tansá maka Medalla ne’e bele hakat liu Fronteira Mota-ain tama to’o EG nia liman? Sei iha investigasaun ka sei husik de’it ona? Karik husik de’it ona, Komisaun no Governu sira nia kredibilade iha ne’ebé?
Karik nune’e, Medalla Kondekorasaun sei sai folin laek. Maka haree deit !

Tuesday, March 3, 2009

Fenómenu Mundu nian (Espresaun Poétika XXIV)

Rai nakdoko doko rai fanun ita neon 

Loromatan no udan fó buras no kbiit
Rai-nakdoko nu’udar alarma mundu nian
Hakmatek iha fatin ho kuidadu. 
-
Loromatan no udan esperansa kriatura nian
Kalohan mahar taka metin loro nia matan
Rai-lakan tarutu udan turu lemo-lemo
Hakmatek ita fatin simu realidade.
~::~

Thursday, February 26, 2009

Dadeer Kmanek (Espresaun Poétika XXIII)

Bee malirin kopu ida maho-been dadeer
Aifunan rozas koor oin-rua
Hamoos ha’u matan loke ha'u fuan
Tabe ba maluk doben sira
Dadeer kmanek, imi di'ak ka lae!!!

Monday, February 23, 2009

Moris iha Mundu hanesan Bainaka







Uma Lulik Sarani nian sai BADÍN no
HAKMÁTEK loos iha loron bainlét
.
Uma kreda uma Lulik Sarani nian
Tur iha rai husar no rai fuan
Iha loron Domingu no loron Santo
Sarani sira sei hobur namtate...
Sei mai hamutuk sei halibur hamutuk
Oras ida rua netik iha loron baluk ida
Hodi kumpri netik Maromak nia ukun fuan
no Santa Kreda nia hanorin
Moris iha mundu hanesan Bainaka
Kumpri Obrigasaun Maromak nian
Kumrpri Obrigasaun Kriatura umanu nian
Kumpri mós Kontituisaun Repúbika nian
Durante tinan hirak nia laran
Hodi hein bainhira Na’i atu bolu hikas
Ba hasoru Na’i iha Na’i nia Kadunan.
.
(imajen hosi leten mai kraik hatudu: igreja Ermera, igreja Motael, igreja Laclubar no igreja Katedral Dili )

Friday, February 20, 2009

Aidila Fetorán

Aidila fetorán inan tau bandu
Ema seluk ku’u tiha ó lekilét
.
Ha’u gosta kuda Aidila tanba bele kura moras barak,
nia dikin nurak bele da’an hodi amenta apetite (nafsu makan),
no bele hakmán fali isin baihira ita hemu tua-lanu,
fuan okir no funan tau tan dikin nurak oitoan
bele hodi halo modo;
se lae hodi kahur batar da'an,
bele amenta tan forerai ka foretali oitoan...
ha!?
han iha ne'e matamanas amansarani
liu mós sei labolu ida makne...
fuan tasak bele han
hodi halakon kan no amenta vitamina,
kulit no abut bele nono hodi kura moras balu,
ida tan fali bele hodi halo DADOLIN hanesan dadauk ne'e.
.
Aidila fetorán inan tau bandu
Ema seluk ku’u tiha ó lekilét,
ha ha hah
.

Roda Moris Nian

Loron ida iha oras ruanuluresin-hat
Oras ida iha minutu nenulu
Minutu ida iha segundu nenulu
Semana ida iha loron hitu
Semana tolu iha loron ruanuluresin-ida
Ha’u nia férias semana tolu nian remata ona horisehik
Tama fali ona loron rua ho ohin
Servisu be butuk duni la toman
.

Friday, January 23, 2009

Na'i, ha'u ata agradese

Agradese boot tebtebes ba Na'i Maromak basá sei bele haraik vida naruk mai ha'u. Ohin 23 Janeiru, ha'u nia loron espesiál, hodi koiñese mundu. Biar Papá-mamá sira iha foho, ha'u laiha buat dia'k ida atu hato'o ba imi na'in rua, maibé ha'u hato'o deit liuhosi Na'i, basá Na'i nia domin no laran luak liu hosi Papá-mamá sira hodi haboot ha'u to'o ohin loron. Biar Papá-mamá sira laiha ha'u sorin maibé 'feto-foun ho bei-oan' sira maka nu'udar espellu Papá-mamá nian.
Loron 23 d' Janeiru maka ha'u hili ba BLOG ne'e nia naran maka: 'Aquarius.vinte três'.

Estrada Kotu Halakon Povu nia Esperansa




Foto ida dahuluk maka ponte Loes diresaun Maliana-Suai no Fronteira Mota-ain, ne'ebé naksobu iha semana rua liubá foto daruak, datolu, dahat, hatudu ponte no estrada Pualaka-Laclubar, diresaun Natarbora ne'ebé kotu mós iha semana rua liubá tanba udan boot.
.
'Estrada Kotu Halakon Povu nia Esperansa'
.
Esperansa povu nian ida atu dezenvolve ekonomia maka estrada, bainhira estrada kotu ona, dezenvolvimentu ekonómiku povu nian mós sei labele la'o.
.
Iha situasaun ida ne'e maka governu tenki foti lalais desizaun hodi hadi'ak, tanba bainhira hadi'ak estrada signifika hadi'ak mós povu nia moris.
.

Thursday, January 22, 2009

Udan tau fali ona

Hakfodak !!!
.
Bele dehan semana rua ona maka udan la tau, loro-loron bainhira lokraik ona kalohan maka sempre taka hela deit maibe uda nunka mais tau, Ohin lorokraik maka foin tau fali, teki-tekir rai-lakan tarutu ida maka’as tebe-tebes, ami hotu hakfodak!!! Ha’u hateke ba kolega sira balu taka tilun sai pániku hotu... ha’u mós hanesan. At ida fali maka ohin iha tempo almosu, ha’u husu sumbriña ba ha’u nia farik-oan, nia fo tiha, maibé baihira ha’u mai haluha tan fali, hmmmmmmmm. Dadaun ne’e udan sei boot hela, no ami seidauk sai hosi servisu fatin.

Tuesday, January 20, 2009

Destinu Maromak maka hatene

Iha Domingu (18 Janeiru), ha’u nia belun diak ida nia oan mane lakon iha tasi-ibun bainhira sira ba pasa fin da semana hodi hakail iha Plácio do Governo nia oin Hali-mahan nebá. Nia (matebian) naran Oko, ho kolega sira bolu malu ba hakail, família uma laran tomak lahatene, lokraik notísia mai katak Oko mout iha tasi, koitadu! Aluno Segundo Ano Pre-Secundário oan ne’e mate saguati tanba dezastre. Tuir mitos... iha tasi-ibun hosi parte Faról, Ponte-Kais, Palácio Governo oin, Hali mahan to'o Jardín Lecidere nia rohan mai, hirak ne'e nia na'in iha. Bainhira iha udan boot, tasi boot, anini boot, nia na'in la'o ba-mai hela, no bainhira ita ba harís ka hakail karik iha tempu ida ne'e ita bele hetan susar. Tan ne'e maka ita tenki koiudadu didi'ak, tanba ita ema moris iha mundu, bainhira atu moris ema sei hatene loron, maibé atu mate ema ida sei lahatene tanba planu Maromak nian hotu ne’ebé mistériu hela mai ita. Mate iha Domingu lorokraik, hakoi fali iha Segunda horisehik lorokraik mós. Ita nia destinu ita na'in lahatene.