


-
Rekadu, dadolin ritmu Timur nian, mai ita haburas ita Lian Tetun, mai ita banati Tetun INL.
Governu ida ukun, sai tiha ida troka fali, sai tiha ida troka fali, maibé ninia lala’ok hanesan de’it, sira promete katak atu hadi’a povu nia moris maibé realidade ita ladún haree, povu ki’ik halerik nafatin ba ESTRADA no BEE-MOOS, SASÁN FOLIN KARU, no seluk tan. Estrada ku’ak kintu-kantu , sira só hadi’ak estrada prinsipál sira iha kapitál Dili maibé sira la tau-matan ba bairru sira hanesan Taibese, Vila Verde, Tuana-Laran, Matadouru etc. Sa tan estrada sira ba distritu to’o sub-distritu nian. Ho ida-ne’e ha’u sujere ba Governu liuhosi Ministériu Obras Públika atu kria mekanizmu ida hodi harii Ekipa Manutensaun ida atu nune’e bainhira estrada ruma ku’ak ka kotu tanba dezastre naturál ekipa Obras Públika ne’e bele ba hadi’a ho imediatu. Lalika hein loloos tender para kompañia sira tenke hadau malu ba hatama lai proposta, bainhira mak hetan aprovasaun, no bainhira mak kompañia vensedór ba tender ne’e bele tun ba hadi’a. Prosesu ne’e han tempu liu no halo povu halerik ba beibeik. Se lae Governu bele harii uma andár be boboot mós povu ki’ik sira sente benefisiáriu ba sira seidauk iha. Povu haree liu ba estrada atu nune’e sira bele hadi’a sira-nia moris liuhosi atividade merkadoria. Estrada no bee-moos mak ezijénsia boot povu nian.
Depoizde Eleisaun Parlamentár, mosu fali violénsia tuda karreta iha Dili laran liuliu iha Estrada Komoro to’o rotunda Lafatik, no joven ida mak membru PNTL tiru mate iha Hera, insidente ne’e mosu ho espontánea tanba linguajen ne’ebé fó-sai husi konferensista CNRT nian durante sira-nia konferénsia (15/07) ne’ebé realiza hodi deside atu kaer governu.
Oras-ne’e situasaun kalma ona hodi hein rezultadu husi AMP foun atu forma Kintu Governu Konstitusionál. Tuir Estrutura Provizóriu ba 50. Governu Konstitusionál, iha Ministru no Sekretáriu Estadu total na’in-41, maibé seidauk iha naran ba Sekretáriu Estadu Dezenvolvimentu Rurál, Sekretáriu Estadu Meiu Ambientál, no Sekretáriu Estadu Pekuária. Ita espera katak bele nomeia lalais ema ruma no desizaun ne’ebé fó-sai mai sei labele hamoris fali violénsia, ita hotu tenke hakmatek hodi simu rezultadu finál ne’e.
Falta loron ida kampaña Parlamentár atu remata, hodi deskansa loron rua, hafoin ita vota ba ita-nia kandidatu sira iha Sábadu, loron 7 Jullu 2012, falta loron haat [(L-4) (H-4)]. Mai ita hotu vota ho dame no konxiénsia. Lalika tabele natoon ba lider ne’ebé hamaus door povu maibé la kumpre sira-nia promesa no la satisfás povu nia hakarak. Haree ba realidade, sira ezekuta duni orsamentu tuir planu? Sira hala’o duni dezenvolvimentu tuir sira-nia promesa sira iha kampaña 2007? Sira kombate duni korrupsaun? Sira kaer duni membru Governu ne’ebé na’ok 50 séntimus? No jeralmente sira responde duni povu kiak nia nesesidade ka lae?
Ita mós presiza tetu lider balun ne’ebé haksoit tun-sa’e husi partidu ida ba partidu seluk hanesan pimpóng, hanesan ai-kakeu ne’ebé bainhira anin huu ba tasi nia monu ba tasi no bainhira huu ba foho nia monu ba foho. Lider plimpláng hanesan ne’e laiha responsabilidade morál no sei hamonu povu ki’ik ba rai ku’ak. Mai ita hili partidu ho lider ne’ebé iha responsabilidade no iha domin ba povu! Mai ita hotu vota ho dame no konxiénsia! Keta haluha vota ba númeru partidu ne’ebé ita gosta! La’ós tanba nia bonitu maibé tanba nia iha responsabilidade.
Aban, Sábadu, loron 17 fulan Marsu tinan 2012, sidadaun Timoroan tomak sei hadeer hamriik hodi espresa sira-nia direitu liuhosi eleisaun Prezidensiál. Eleisaun ne’e hodi fó biban ba ita hotu atu hili ita-nia Prezidente da Repúblika foun ba dala tolu dezde ONU tau-matan ba ita durante tinan sanulu resin-tolu, sura husi tinan 1999 depoizde Referendu ka konsulta populár no pro-independénsia mak manán iha biban ne’ebá.
Aban, ita hotu sei hili ita-nia Prezidente da Repúblika ka Xefe Estadu foun. Sei iha Kandidatu Prezidente da Repúblika na’in-12 mak hanesan: 1. Manuel Tilman, 2. Taur Matan RUak, 3. FG Lu-Olo, 4. JR Horta, 5. Rogerio T. Lobato, 6. Angelina Pires, 7. Maria do Ceu, 8. Lucas da Costa Rama Metan, 9. José Luis Guterres, 10. Francisco Gomes, 11. Abílio de Araújo, 12. Francisco Xavier do Amaral (kanseladu) no 13. Fernado Lasama.
Tuir observadór internasionál, sei iha kandidatu TOLU de’it mak sei hadau malu ho votus boot, sira na’in-tolu maka: (1) Prezidente atuál José Ramos Horta, (2) Prezidente FRETILIN atuál Francisco Guterres Lu-Olo, no (3) Eis Komandante Jerál F-FDTL Taur Matan Ruak. Entre sira na’in-tolu ne’e sei iha kandidatu rua de’it mak bele tama fali iha eleisaun segunda Ronda. Mai ita hotu hili ho konxiénsia no laran haksolok. Kandidatu 12 ne’e mesak Timoroan, manán ka lakon ita hotu nian.